Ο περίγελος

Με δυο λόγια. Η παντελής απουσία διαλόγου για τα αίτια που οδήγησαν όχι απλώς στην εκλογική ήττα της Νέας Δημοκρατίας, αλλά στην ιδεολογική της συντριβή, έχει δημιουργήσει μία αίσθηση περίγελου στην κοινή γνώμη για τα τεκταινόμενα στην πρώην φιλελεύθερη, πρώην κεντροδεξιά, πρώην έντιμη παράταξη. Ακούω με ενδιαφέρον ότι οι τρεις υποψήφιοι κατέβασαν πλατφόρμες, ότι οι διαδικασίες εκλογής θα είναι ανοικτές, ότι δήθεν κάποιοι πιστεύουν ανέκαθεν στον κοινωνικό φιλελευθερισμό και κάποιοι άλλοι σε κάτι άλλο. Τα μαθήματα του παρελθόντος δεν έγιναν σε κανέναν τους μαθήματα. Δεν έμαθαν για παράδειγμα κανείς τους ότι όταν κάτι δεν έχει από πίσω του ισχυρή ιδεολογική ατζέντα, ενιαία και συνεκτική, όποιος όρος κι αν ακουστεί για λίγο εύηχος σε πολύ λίγο καταρρέει σαν χάρτινος πύργος. Όπως ακριβώς έγινε με τον μεσαίο χώρο που εμπνεύσθηκε ο κ. Λούλης για λογαριασμό του κ. Καραμανλή. Παρατήρηση δεύτερη. Όλες αυτές τις ιδεολογίες, για ποιο λόγο κανείς τους δεν εφάρμοσε κατά τις κυβερνητικές θέσεις που υπηρέτησε; Γιατί δεν επιχείρησαν να δημιουργήσουν ένα ανοικτό κόμμα όπως αυτό για το σήμερα δεσμεύονται; Γιατί τόσα χρόνια πορεύτηκαν με μηχανισμούς και τώρα ξάφνου υποκρίνονται ότι δεν διαθέτουν; Η απάντηση ανήκει σε εσάς. Όπως επίσης και η απάντηση στο τελευταίο ερώτημα. Δεν έμαθε κανείς από τα παθήματα Καραμανλή (case study προς αποφυγή) ότι το να περνιέσαι για μεσσίας έχει επώδυνη πτώση; Νομίζω ότι κανείς Έλληνας και κανείς Νεοδημοκράτης δεν αισθάνεται έξυπνος όταν ο κ. Σαμαράς του λέει ότι «μαζί θα σώσουμε την παράταξη»…Ε, όχι!

Κι όμως, οι απόντες έχουν δίκιο….

Κατ’ αρχήν να ξεκαθαρίσουμε κάτι. Είμαι από εκείνους που εύχονται ολόψυχα στο ΠΑΣΟΚ να επιτύχει στους στόχους που έθεσε. Μάλιστα, ήδη αναγνωρίζω ότι ο προοδευτισμός και η κοσμοπολίτικη νοοτροπία του σημερινού πρωθυπουργού κατάφερε μόλις σε δυο εβδομάδες να κάνει πράγματα που ο Κώστας Καραμανλής υποσχόταν από το 2000 ως αντιπολίτευση και επί πεντέμισι χρόνια ως πρωθυπουργός, κι όμως δεν έπραξε ποτέ. Κι εννοώ, εκείνο το περίφημο «Το κράτος δεν κομματικοποιείται» του κ. Καραμανλή, που ήλθε όμως ο κ. Παπανδρέου να το θέσει σε εφαρμογή και μάλιστα χωρίς να διατυμπανίζει και τόσο ηχηρά τις καλές του προθέσεις… Συνεχίζω να επαναλαμβάνω ότι το μήνυμα δεν έχει ληφθεί. Και όχι ότι δεν το ανέμενα, αλλά το θερμό, μανιώδες χειροκρότημα ορισμένων βουλευτών κατά την δειλή είσοδο του απερχόμενου προέδρου της Νέας Δημοκρατίας κατά την είσοδό του στη Βουλή, καταδεικνύει ότι οι χειροκροτητές δεν έχουν μάθει ακόμη το μάθημά τους: αφενός τα πράγματα πρέπει να λέγονται με το όνομά τους, ειδάλλως οι επικοινωνισμοί τελειώνουν γρήγορα, και αφετέρου χωρίς αυτοκριτική πρόοδος δεν υπάρχει. Άλλωστε, χειροκροτητές αναζητούν και στη Νέα Δημοκρατία με τον τρόπο που προγραμματίζουν τις διαδικασίες. Κατά τα φαινόμενα θα πάνε σε έκτακτο συνέδριο για να υπερψηφίσουν την εκλογή προέδρου από τη βάση και στη συνέχεια θα τον εκλέξουν μέσα σε κλίμα πανηγυρικού, νομίζοντας ότι έτσι βρίσκονται ξανά ένα βήμα πιο κοντά στην εξουσία. Λες και η υπόθεση της διακυβέρνησης της χώρας είναι «γιούργια». Λες και δεν το πληρώσαμε πολύ ακριβά και ως παράταξη και ως τόπος την περασμένη περίοδο…Κριτική ουδεμία, αυτοκριτική ουδεμία, διάλογος ασφαλώς ουδείς… Βέβαια, το μήνυμα δεν έχει ληφθεί και από τους έτερους αποτυχόντες των τελευταίων εκλογών. Που είναι τα μίντια. Όλοι εκείνοι οι καλοπληρωμένοι δημοσιογραφίσκοι με τις μέτριες δυνατότητες και τη χουλιγκανική στάση απέναντι στην πολιτική και την ζωή, που δεν κατάλαβαν ότι ο ελληνικός λαός τιμώρησε το δικό τους δημιούργημα (τον «Ηγέτη» Καραμανλή), αλλά και τους ίδιους. Το διεφθαρμένο σύστημα ενημέρωσης που για χρόνια συντηρούσε το μύθο του ισχυρού πρωθυπουργού (άσχετα αν ο Καραμανλής ήταν από την πρώτη στιγμή ο ίδιος) και που εκτέθηκε ανεπανόρθωτα όταν το φτιασιδωμένο κουκλοθέατρο κατέρρεε. Και τώρα, πάλι το ίδιο σφάλμα κάνουν. Στέκονται χωρίς καμία κριτική διάθεση απέναντι στους υποψηφίους ηγέτες της Νέας Δημοκρατίας, αρνούνται να συζητήσουν επί της ουσίας για τις πραγματικές τους ικανότητες και ασφαλώς ουδείς κάνει καμία αποτίμηση της μέχρι τώρα μακρόχρονης διαδρομής τους. Την ίδια στιγμή, διαγκωνίζονται να πάρουν θέση κοντά στην νέα εξουσία, ξεχνώντας ακόμη και τις λυσσαλέες τους, προ μηνός, αντιδράσεις στην προοπτική ανέλιξης του Παπανδρέου στο τιμόνι της χώρας. Διάβαζα κάπου έναν πολιτικό συντάκτη να σχολιάζει τη γνωστή γαλλική φράση «Οι απόντες έχουν άδικο», με στόχο να προτρέψει τους Νεοδημοκράτες να συμμετάσχουν στις διαδικασίες. Εκείνο το οποίο δεν έχει γίνει κατανοητό είναι ότι η πλειοψηφία των πολιτών διαλέγει σήμερα να είναι απούσα από το γκρίζο παρελθόν, μπας και η απουσία της δώσει μια ευκαιρία παραπάνω σε ένα φωτεινότερο μέλλον….Παρουσία στο μέλλον….

Τι σημαίνει ηθικό πλεονέκτημα;

«Κρέμασμα στο Σύνταγμα» ήταν η απάντηση του κ. Καραμανλή όταν ερωτήθηκε το 2004 στην υποθετική (τότε) ερώτηση τι θα έκανε αν κάποια στελέχη του ήταν έρμαια της διαφθοράς. Από το γραφείο μου βλέπω καλά στην Πλατεία. Κανέναν δεν κρέμασε. Αντίθετα, ο ελληνικός λαός «κρέμασε» με την πρόσφατη ψήφο του την χειρότερη ομολογουμένως κυβέρνηση της μεταπολίτευσης.

Η ιστορία της πολιτικής διαφθοράς έχει βαθιές ρίζες στη χώρα. Και ασφαλώς δεν είναι υπόθεση του ενός ή του άλλου αποκλειστικά να την λύσει. Έχει απλώσει τα πλατιά της πλοκάμια στον κοινωνικό ιστό και έχει διαβρώσει τις αξίες της αλληλεγγύης και του κοινού «καλού»…

Δυστυχώς, στην αντιμετώπιση της διαφθοράς κυριάρχησε διαχρονικά ο ηθικισμός και όχι η πολιτική βούληση για ρεαλιστική και νηφάλια αντιμετώπιση του ζητήματος.

Έγραφα πριν από δύο ακριβώς χρόνια:
«Διευρυμένο κράτος σημαίνει περισσότερο κρατικό χρήμα προς διαχείριση, άρα και περισσότερη εξουσία, άρα και περισσότεροι πειρασμοί για τους έχοντες ελαφρά συνείδηση. Οπότε η μείωση του κράτους (ουσιαστικό περιεχόμενο της εξαγγελίας περί Επανίδρυσής του) θα επέλυε το πρόβλημα; Μάλλον όχι, αφού και σε κράτη , όπως τα σκανδιναβικά, όπου η παρουσία του κράτους είναι έντονη, δεν καταγράφονται τα φαινόμενα παρακμής που παρατηρούνται στη χώρα μας. Κατά συνέπεια υπάρχουν και άλλοι παράγοντες προς εξέταση. Μήπως λείπουν σε εμάς οι ελεγκτικοί μηχανισμοί; Και όμως, ελεγκτικές διαδικασίες και όργανα έχουμε αρκετά, ίσως περισσότερα από όσα χρειάζονται σε ορισμένους τομείς. Οι θεσμοί αυτοί εντούτοις αποδεικνύονται αδύναμοι και τυπολατρικοί. Έχουν εκφυλιστεί σε απλή γραφειοκρατία, στραγγαλίζουν την οικονομία, χωρίς να εξασφαλίζουν το δημόσιο συμφέρον. Και παραπέρα: Μήπως λείπουν από εμάς οι Νόμοι; Αντίθετα, Νόμοι υπάρχουν πολλοί. Το ζήτημα είναι αν εφαρμόζονται και όταν δεν, να επέρχονται οι επαπειλούμενες κυρώσεις.
Όταν λοιπόν η ανάγνωση του προβλήματος ξεφύγει από την ηθικολογία και γίνει πολιτική, μπορούμε να δούμε πιο καθαρά τις βαθύτερες αιτίες του. Τα σημερινά πολιτικά κόμματα, όπως λειτουργούν, δεν αποβλέπουν στην οργάνωση της πολιτείας σύμφωνα με μια πολιτική ιδεολογία, αλλά διαγκωνίζονται για τη νομή της εξουσίας. Καθώς στερούνται οραμάτων, στηρίζουν τη δύναμή τους σε μια σχέση κομματικής πατρωνίας με τους πολίτες, τους οποίους αντιμετωπίζουν ως οπαδούς-ψηφοφόρους. Τα πολιτικά γραφεία έχουν μετατραπεί σε γραφεία εξυπηρέτησης πολιτών, ενώ ταυτοχρόνως η ανυποληψία των ίδιων των πολιτικών έχει φθάσει στο μέγιστο. Το υγιές τμήμα της κοινωνίας και το μέλλον της –οι νέοι- απομακρύνονται όλο και περισσότερο από την πολιτική. Η κοινωνία των πολιτών αποδυναμώνεται και τα κόμματα δεν ανανεώνονται, ανήμπορα να ακολουθήσουν μια εποχή που αλλάζει με τρομακτική ταχύτητα. Αντί της κοινωνίας των πολιτών, ζούμε σήμερα την κοινωνία των «κολλητών»….»
Αυτά τα λίγα για την ιστορία και για να γίνουν αντιληπτά τέσσερα πράγματα. Πρώτον, όταν κάτι δεν λέγεται εγκαίρως, τότε κακώς λέγεται κατόπιν εορτής. Επίσης, εμείς οι πολιτικοί οφείλουμε να καταθέτουμε τις προτάσεις μας στον δημόσιο διάλογο, και όχι στα καφενεία της βουλής ή στα κλειστά κομματικά όργανα. Την ίδια στιγμή, η ηθικιστική ρητορεία δεν έχει καμία έννοια αν δεν υπηρετείται στο έπακρο από μια διαυγή και ξεκάθαρη προσωπική διαδρομή. Τέλος, σε κάθε περίπτωση οφείλουμε να πληρώνουμε το αντίτιμο της ρηξικέλευθης στάσης μας, προκειμένου να μην κατηγορηθούμε βάσιμα για ιδιοτέλεια και προσωπικές στρατηγικές.
Αν αυτές οι τέσσερις συνιστώσες δεν συντρέχουν, τότε οι ατζέντες είναι ανούσιες και οι πολιτικοί καιροσκόποι. Κάποτε ίσως να είχαν ελπίδες. Σήμερα όμως τα πράγματα έχουν αλλάξει. Εκείνο το οποίο ορισμένοι στη Νέα Δημοκρατία επιμένουν να μην αντιλαμβάνονται είναι ότι το μήνυμα του κ. Παπανδρέου «Ή αλλάζουμε ή βουλιάζουμε», το έστειλε κατ’ αρχήν στους δικούς του….

Πού είναι το μέλλον;

Υπάρχει μια κοινή συνισταμένη στις δηλώσεις εκείνων που προαλείφονται για την ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας. Κανείς τους δεν μιλά για το μέλλον με τη βεβαιότητα εκείνου που έχει να καταθέσει μια καινούρια πρόταση, μια νέα πολιτική συνθήκη με τον ελληνικό λαό, μια συγκεκριμένη πλατφόρμα αλλαγής. Σε αυτό το σημείο, πρέπει να κάνουμε μια τίμια διευκρίνιση. Όταν ο σημερινός πρωθυπουργός αναλάμβανε τα ηνία του ΠΑΣΟΚ, πρόταση νέας διακυβέρνησης διέθετε. Απλώς τότε, το σύστημα από άγνοια και καλοπληρωμένη χειραγώγηση επέμενε να λοιδορεί τις νέες έννοιες που εισήγαγε ο Παπανδρέου στο πολιτικό λεξιλόγιο της χώρας: πράσινη ανάπτυξη, ηλεκτρονική διακυβέρνηση, συμμετοχική δημοκρατία. Συν τοις άλλοις, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ διέθετε στο χαρτοφυλάκιο του την εκσυγχρονιστική παρακαταθήκη που μπορεί να αμαυρώθηκε από μελανές συμπεριφορές, διέθετε ωστόσο από πίσω της μια ισχυρή ιδεολογική πλατφόρμα. Τίποτε από όλα αυτά τα θετικά δεν ισχύουν στην περίπτωση της Νέας Δημοκρατίας. Κανείς αφενός από τους διαδόχους δεν διαθέτει ατζέντα και αφετέρου ο νεοκαραμανλισμός –το λιγότερο που θα μπορούσε κανείς να πει- δεν ταυτίστηκε με τίποτε συγκεκριμένο πέραν του επικοινωνισμού. Στον αντίποδα, τόσο οι επίδοξοι πρόεδροι, όσο και αρκετά στελέχη της Νέας Δημοκρατίας κάνουν έκκληση για ενότητα και προβάλουν έναν και μοναδικό στόχο: ενότητα, εκλογή αρχηγού, ταχεία επάνοδος στην εξουσία….Εκείνο που εμμένουν να μην αντιλαμβάνονται είναι ότι για το καλό του λαού και της χώρας, αν δεν έχουν σοβαρή πρόθεση να αλλάξουν, ας μην ξαναγυρίσουν ποτέ στην εξουσία…

Και στο βάθος…δαχτυλίδι;

Υπάρχουν κάποια ύποπτα στερεότυπα, τα οποία επανέρχονται στο δημόσιο διάλογο που αφορά την επόμενη ημέρα στην Νέα Δημοκρατία και που δυστυχώς γεννούν την ανησυχία ότι το μήνυμα για ακόμη μια φορά δεν ελήφθη. Εμμονή πρώτη: η ταχύτατη εκλογή νέου προέδρου υπηρετεί τη λαϊκή επιθυμία που θέλει τη Νέα Δημοκρατία να ανταποκρίνεται άμεσα στον νέο της θεσμικό ρόλο, αυτόν της αντιπολίτευσης! Εμμονή δεύτερη: σεβασμός στο Καταστατικό, το οποίο, όπως συνηθίζεται να λέγεται είναι το Ευαγγέλιο του κόμματος! Δύο πολύ απλές και λογικές παρατηρήσεις.

Η Νέα Δημοκρατία, όπως ευρέως πλέον διατυπώνεται και από πολλά στελέχη της (ετεροχρονισμένα, άσκοπα και ιδιοτελώς βέβαια πλέον), παρέδωσε τη χώρα στην ακυβερνησία αρκετούς μήνες (για να μην πω χρόνια) προτού καταρρεύσει και παραδώσει άρον- άρον την εξουσία. Συνεπώς, μπορεί να αφήσει τον τόπο να περιμένει για λίγο προκειμένου να μετεξελιχθεί και να αποδειχθεί μια χρήσιμη αντιπολίτευση. Ειδάλλως, θα αποδειχθεί τόσο «χρήσιμη» ως αντιπολίτευση όσο «χρήσιμη» αποδείχτηκε ως κυβέρνηση!

Όσο για τη δεύτερη εμμονή, όσοι τώρα με ευλάβεια εμμένουν στις διατάξεις του καταστατικού, ας θυμηθούν πόσες φορές τα τελευταία χρόνια ο κ. Καραμανλής, με την ανοχή των γραμματέων του κόμματος και των κορυφαίων υπουργών του καταστρατήγησε τη θεμελιωδέστερη καταστατική διάταξη που ορίζει ως βασική αρχή της παράταξης την αξιοκρατία και τη δημοκρατία (άρθρο 2).

Υπάρχει θέση και είναι ξεκάθαρη. Μεταβατικός πρόεδρος θα οριστεί λόγω θεσμικής θέσης ο κ. Σιούφας και στη συνέχεια η Νέα Δημοκρατία θα οδηγηθεί σε ένα εφ’ όλης συζήτησης συνέδριο και εκλογή προέδρου από μια εμπλουτισμένη από εγγραφή νέων μελών βάση. Εκεί ας ξαναθυμηθούμε τα περί αξιοκρατίας και ας συζητήσουμε σοβαρότατα την προσωπική διαδρομή και την πολιτική παρακαταθήκη των διαφόρων προαλειφόμενων για την αρχηγία. Είμαι βέβαιος ότι εκεί πολλοί θα σιωπήσουν, όπως σιώπησαν και τα χρόνια της κατρακύλας…


Δημοσίευση στην εφημερίδα "Η Χώρα"

Οι όψιμοι εγγυητές της ενότητας…

Θυμούμαι πολύ καλά τον κ. Μειμαράκη στην Κεντρική Επιτροπή του κόμματος της Νέας Δημοκρατίας, ακριβώς πριν από έναν χρόνο. Με τη δική μου παρέμβαση, χωρίς ιδιοτέλεια και κακές προθέσεις, διακυβεύοντας την θέση μου, επιχείρησα να μιλήσω ανοικτά για τα προβλήματα που όλοι μας εν κρυπτώ συζητούσαμε: για το στίγμα της διαφθοράς και των σκανδάλων που για πρώτη φορά μας κολλούσε, για την τρομακτική υστέρηση στις μεταρρυθμίσεις, για την ανυπαρξία πολιτικής πλατφόρμας που θα έδινε την απαραίτητη θεωρητική βάση στις αλλαγές που θα δρομολογούσαμε. Λίγα λεπτά μετά, ο υπουργός άμυνας τότε, κ. Μειμαράκης έπαιρνε τον λόγο υποτίθεται για να με βάλει στη θέση μου. Σύμφωνα με τα λεγόμενα του, όλα πήγαιναν καλά, η οικονομία μας δεν είχε να φοβάται τίποτε, τα σκάνδαλα ήταν συνωμοσίες κάποιου αόρατου χεριού και οι δικές μου προθέσεις σκοτεινές και ανέντιμες. Να υπενθυμίσω για να ολοκληρωθεί το κάδρο ότι ο κ. Μειμαράκης είχε λίγο πριν την κεντρική επιτροπή καταφερθεί ενάντια στον πανίσχυρο τότε κ. Ρουσόπουλο, αλλά γρήγορα επανήλθε στην τάξη μετά από μια σύντομη συνάντηση με τον κ. Καραμανλή. Και προφανώς αντιλαμβάνομαι ότι η «απάντησή» του σε εμένα ήθελε απλώς να χαϊδέψει αυτιά που ενόχλησα και προφανώς να ζητήσει και έμπρακτα συγνώμη για το θράσος του να διαπιστώσει κακώς κείμενα…Ανθρώπινο. Πρέπει ωστόσο σήμερα όλοι να αντιληφθούμε , όσοι δεν κερδίσαμε ποτέ τίποτε παραπάνω από την παράταξη από όσα αφειδώς της προσφέραμε ότι εκείνοι που αποτέλεσαν μέρος του προβλήματος και έσυραν την Νέα Δημοκρατία σε αυτόν τον εκλογικό διασυρμό, δεν μπορούν να επαίρονται ως εγγυητές της ενότητας της. Χειροκροτητές και τυχοδιώκτες μπορεί να είναι πρόσκαιρα ευχάριστοι, δεν είναι όμως καθόλου χρήσιμοι….


*Δημοσίευση στην εφημερίδα "Η χώρα"

To πρόβλημα δεν είναι ένας ακόμη «Μεσσίας»….

Το κρίσιμο πρόβλημα της Νέας Δημοκρατίας δεν είναι η πολιτική εκπνοή του απερχόμενου προέδρου της ούτε η ταχύτατη εξεύρεση νέου. Το ζήτημα είναι βαθιά ιδεολογικό και πολιτικό. Αν κάνουμε για πολλοστή φορά το λάθος να αναζητήσουμε τη σωτηρία σε δήθεν μεσσίες, θα ανακαλύψουμε ότι το πηγάδι έχει κι άλλο βαθύτερο πάτο. Το ζήτημα μπορεί να λυθεί με τον διορισμό ενός προσωρινού, μεταβατικού προέδρου, ο οποίος θεσμικά δικαιολογείται να είναι ο κ. Σιούφας. Κατόπιν, θα οριστούν ανοικτές, νέες διαδικασίες για ένα συνέδριο εφ’ όλης της ύλης, με συγκεκριμένη, διευρυμένη ατζέντα και ευρεία ουσιαστική συμμετοχή. Άλλωστε, το ζητούμενο δεν είναι η αναζήτηση εξόδου από την κρίση, αλλά η αντιμετώπιση της κρίσης. Η πρώτη προσέγγιση είναι ρηχή και ευνοεί τους τυχοδιώκτες, η δεύτερη είναι πιο επίπονη, αλλά κομίζει μακροχρόνια οφέλη….

*Δημοσίευση στην Εφημερίδα "Η Χώρα"