Πέμπτη, 14 Ιανουαρίου 2010

Για μια ουσιαστική αποκέντρωση

Για τους θιασώτες του, ο σημερινός πρωθυπουργός διέθετε ένα βασικό προσόν. Έχει άγνοια κινδύνου. Ως εκ τούτου, δεν φοβάται τις παράτολμες κινήσεις, που μπορεί βραχυπρόθεσμα να δημιουργήσουν προβλήματα, μακροπρόθεσμα όμως θα έχουν αμιγώς μεταρρυθμιστικά αποτελέσματα. Η αποκέντρωση του κράτους υπήρξε ανέκαθεν πάγια άποψη του κ. Παπανδρέου. Κι όταν λέμε αποκέντρωση δεν εννοούμε μόνο την τοπική αυτοδιοίκηση ως οργανωτικές δομές, αλλά τις υπηρεσίες υγείας, παιδείας, και σαφώς τα πανεπιστήμια.

Το σχέδιο «Καλλικράτης», ως το δεύτερο στάδιο του γνωστού «Καποδιστρία», είναι ασφαλώς ένα θετικότατο βήμα. Παρά τις αντιδράσεις των γνωστών «ημετέρων» που είχαν σταθεί εμπόδιο και στην πρώτη φάση του σχεδίου, η χωρά ορθώς προσανατολίζεται προς λιγότερο κρατισμό και περισσότερη αποκέντρωση. Εντούτοις, το στοίχημα για να κερδηθεί πρέπει να είναι απόλυτα ριζοσπαστικό, χωρίς φοβίες και αγκυλώσεις.

Κατ’ αρχήν, η διοικητική και η οικονομική αυτοτέλεια πρέπει να είναι ολοκληρωτική. Η τοπική αυτοδιοίκηση πρέπει να έχει τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο σε κρίσιμους τομείς, όπως είναι για παράδειγμα η παραγωγή μελετών και έργων, η παροχή υπηρεσιών και άλλα , προκειμένου να μην επαναληφθούν φαινόμενα σημερινά όπου δήμαρχοι και περιφερειάρχες συνωστίζονται στα γραφεία των υπουργών, αλλά και οι γνωστές παθογένειες με τους δήμους να κινδυνεύουν από οικονομική κατάρρευση, και ακόμη παραπέρα, οι δήμαρχοι να κατηγορούνται για κακοδιαχείριση και «φέσια».

Η ανάγκη για ένα νέο κύμα υποχρεωτικών συγχωνεύσεων δήμων και περιφερειών της χώρας, είναι ασφαλώς επιτακτική. Κακά τα ψέματα. Η ολοκληρωμένη προσέγγιση της πραγματικότητας γενικότερα δεν μπορεί να επιτευχθεί από το Κοινοβούλιο και από το γραφείο του πρωθυπουργού. Αυτά τα προβλήματα απαιτούν ένα εξελισσόμενο σύστημα διακυβέρνησης και κυρίως μια ισχυρή τοπική αυτοδιοίκηση.
Εξίσου σημαντική είναι κατά την άποψή μου η ουσιαστική μείωση του κρατικού συγκεντρωτισμού. Αρχικά εστιάζοντας στη φορολογική αποκέντρωση: Οι νέοι δήμοι θα μπορούν να ελέγχουν αποτελεσματικότερα τη διαδικασία βεβαίωσης και είσπραξης των τοπικών εσόδων και μακροπρόθεσμα θα είναι σε θέση να δημιουργήσουν ιδίους εισπρακτικούς μηχανισμούς και να απαλλαγούν από κάθε είδους «κηδεμονίες». Κατ' αυτόν τον τρόπο, και έχοντας εξασφαλίσει νέους πόρους, μπορεί να ακολουθήσει και η μεταφορά αρμοδιοτήτων στους Δήμους σε τομείς όπως η πρωτοβάθμια εκπαίδευση, η κοινωνική πρόνοια, η πυροσβεστική, οι τοπικές παρεμβάσεις στο δομημένο και φυσικό περιβάλλον, η πρωτοβάθμια υγεία και η προληπτική ιατρική.Αυτή η αποκέντρωση φορολογικών εσόδων και αρμοδιοτήτων -κάτι που συμβαίνει εδώ και πολλά χρόνια στα περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη- θα ενδυναμώσει μεν την τοπική αυτοδιοίκηση αλλά θα δώσει και νέα αναπτυξιακή ώθηση στο κράτος, η δομή του οποίου θα είναι απλή -ευδιάκριτη- αποκεντρωμένη. Ως εκ τούτου, η κεντρική εξουσία (κυβέρνηση) θα έχει έναν ρόλο πραγματικά επιτελικό διατηρώντας αμιγώς τον έλεγχο σε υπουργεία-κλειδιά που διαχειρίζονται εθνικές υποθέσεις (Αμυνας, Δημ. Τάξης, Οικονομικών, Εξωτερικών).Από την άλλη πλευρά η περιφερειακή αυτοδιοίκηση θα έχει ως κύρια αποστολή την ανάπτυξη, ενώ το συμβούλιο και ο περιφερειάρχης καλώς προβλέπεται στην κυβερνητική πρόταση να είναι αιρετοί. Επιπλέον, σε δεύτερο επίπεδο, εδώ και χρόνια είναι που δεν είχε νόημα ύπαρξης η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση. Η ανάπτυξη απαιτεί μεγάλα γεωγραφικά σύνολα για να σχεδιαστεί σωστά, η δε παροχή υπηρεσιών πρέπει να έχει σημείο αναφοράς τους ίδιους τους πολίτες βάσει των αναγκών στις εκάστοτε τοπικές κοινωνίες.

Εν ολίγοις, απαιτείται ένα ολοκληρωμένο εθνικό επιχειρησιακό σχέδιο καθώς και υποστηρικτικοί μηχανισμοί για την εφαρμογή του. Απαιτείται, όμως, και ριζικός επαναπροσδιορισμός των σχέσεων της αυτοδιοίκησης με την κεντρική εξουσία. Η νέα αυτή μεταρρύθμιση πρέπει να σχεδιαστεί από κοινού για το συνολικό πολιτικό και διοικητικό σύστημα της χώρας.Τέλος, έχω καταθέσει εδώ και καιρό την άποψή μου, ότι πρέπει επιτέλους η πολιτική να συνειδητοποιήσει αυτό που οι πολίτες μοιάζουν να έχουν ήδη επιλέξει. Και εξηγούμαι. Στις τελευταίες εκλογικές αναμετρήσεις, οι δημότες άρχισαν δειλά δειλά να αγνοούν αυτό που καταχρηστικά ονομάζουμε «κομματικές γραμμές». Θεμελιώδη ρόλο στην ψήφο τους έπαιξε η εργατικότητα εκείνων που διεκδίκησαν το θώκο και όχι το αμφιλεγόμενο χρίσμα που ορισμένα δήθεν υψηλόβαθμα στελέχη έδωσαν σε κάποιους παράγοντες των τοπικών κοινωνιών με μοναδικό κριτήριο την κομματική περγαμηνή.
Τα κόμματα πρέπει να αφήσουν ελεύθερους τους πολίτες να εκλέξουν αυτούς που, κατά την άποψή τους, θα είναι καλύτεροι στη διαχείριση των καθημερινών τους προβλημάτων και να στηρίξει την τοπική αυτοδιοίκηση παρέχοντας τους απαραίτητους υποστηρικτικούς μηχανισμούς για να υλοποιήσει το έργο της. Πρέπει τώρα να ξεκαθαρίσουμε ότι δεν υπάρχουν κομματικά χρωματισμένες λύσεις στα προβλήματα των Ελλήνων. Μόνο έτσι θα αποδειχθεί ότι δεν λειτουργούμε παλαιοκομματικά και ότι προωθούμε την ανάπτυξη σύγχρονων μορφών οργάνωσης και λειτουργίας με κριτήρια αξιοκρατίας.

Είναι βέβαιο ότι η αποκέντρωση – με τη μορφή της επιστροφής μέρους των εξουσιών από την εκλεγμένη πολιτική ηγεσία στους πολίτες πάλι- γεννά ανησυχίες. Είναι ο γνωστός φόβος της δημοκρατίας που τρέμει στην ιδέα ότι οι άνθρωποι δεν μπορούν να διαχειριστούν τα του οίκου τους. Δικαίως. Κάθε μεγάλο βήμα της ανθρωπότητας προς τη δημοκρατία προκάλεσε βραχυπρόθεσμα χάος, προτού τα πράγματα επανέλθουν στην φυσιολογική τους ροή. Ωστόσο, σε βάθος χρόνου η αποκέντρωση υπήρξε το πρώτο βήμα προς μια ουσιαστική και όχι κατ’ επίφαση, δημοκρατία. Αυτό το πολιτικό ρίσκο είναι που σήμερα πρέπει να αγνοήσει ο κ. Παπανδρέου.

3 σχόλια:

935 blog είπε...

θα ήταν ενδιαφέρον να αποφασίσετε να βάλετε υποψηφιότητα για τη θέση του περιφεριάρχη Πελοποννήσου...

ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΟΓΟΘΕΤΗΣ, ΑΙΡΕΤΟΣ ΠΥΣΠΕ Β΄ΑΘΗΝΑΣ είπε...

Ωραία τα λες Πέτρο.
Σε θεωρητικό επίπεδο δεν μπορεί κανείς παρά να συμφωνήσει μαζί σου.
Είναι όμως μακρύς,μακρύς,μακρύς ο δρόμος μέχρι να γίνουν όλα αυτά.
Ειδικά για τη σκέψη που εκφράζεις ότι θα πρέπει την ευθύνη για την πρωτοβάθμια εκπαίδευση να την έχουν οι Δήμοι, πιστεύω ότι θα πρέπει να περάσουν πολλά, πολλά, πολλά χρόνια και κυρίως να αλλάξουν νοοτροπίες και στάσεις.
Για το χώρο της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης επέτρεψέ μου να καταθέσω την προσωπική μου άποψη. Ως αιρετός εκπρόσωπος των συναδέλφων μου εκπαιδευτικών στο υπηρεσιακό συμβούλιο της Β΄Αθήνας, έχω εικόνα για 300 σχολικές μονάδες της περιοχής ευθύνης μου όπου οι δήμοι, κατά κανόνα παρακρατούν μεγάλο μέρος των λιγοστών χρημάτων -μόλις 3,3% οι δαπάνες για την παιδεία- που δίνει το κράτος για τα λειτουργικά έξοδα των σχολείων και τα χρησιμοποιούν για δημόσιες σχέσεις και ρουσφέτια. Με λίγα λόγια τα λεφτά , που είναι για τα σχολεία χάνονται στο δρόμο ή καλύτερα στα γραφεία των Δημάρχων.
Οι περισσότερες Σχολικές Επιτροπές δυσκολεύονται να βάλουν πετρέλαιο, να αγοράσουν γραφική ύλη ή να πληρώσουν τους λογαριασμούς , λόγω αυτής της «πολιτικής» των δημοτικών αρχών.. Δε συζητώ βέβαια για την απαραίτητη υλικοτεχνική υποδομή (βιβλιοθήκες , εργαστήρια πληροφορικής και φυσικών επιστημών) που μόνο ως ανέκδοτα ακούγονται σε όλους εμάς τους εκπαιδευτικούς που βιώνουμε σε καθημερινή βάση τις τεράστιες ελλείψεις των σχολείων μας.
Και η ευθύνη για αυτό το ζήτημα βαρύνει όχι μόνο τα υπουργεία και την Κεντρική Κυβέρνηση αλλά κυρίως την Τοπική αυτοδιοίκηση.
Αν σε αυτή τη σχετικά απλή διαδικασία της απόδοσης των χρημάτων του κρατικού προϋπολογισμού στα σχολεία, επικρατεί αυτή κατάσταση φαντάσου τι έχει να γίνει αν η τοπική αυτοδιοίκηση αναλάβει πιο σοβαρές αρμοδιότητες όπως είναι η χάραξη της εκπαιδευτικής πολιτικής –σε επίπεδο περιφέρειας- ή η αξιολόγηση σχολικών μονάδων και εκπαιδευτικών.
Θα γελάσει κάθε πικραμένος.
Εντύπωση μου κάνει ακόμα το γεγονός ότι αναφέρεις μόνο την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση και δε κάνεις λόγο για τη δευτεροβάθμια.
Όπως και να έχει το πράγμα όμως και αντίθετοι με λογικές Μαυρογιαλούρου –η αλήθεια να λέγεται αφού έτσι λειτουργεί σήμερα η πλειοψηφία των τοπικών αρχόντων- οι 100.000 περίπου εκπαιδευτικοί της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης (Δάσκαλοι , Νηπιαγωγοί, Εκπαιδευτικοί Φυσικής Αγωγής, Θεατρικής Αγωγής, Εικαστικών, Πληροφορικής, Μουσικής , Αγγλικών, Γερμανικών, Γαλλικών) αρνούμαστε να επανέλθουμε στο καθεστώς που επικρατούσε πριν από 100 περίπου χρόνια στο χώρο της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και να γίνουμε δημοδιδάσκαλοι.
Φιλικά
Γιάννης Λογοθέτης

ΥΓ.Επειδή είμαι σίγουρος ότι ακούς είμαι σίγουρος ότι θα λάβεις σοβαρά υπόψη σου τις σκέψεις μου και βέβαια συμφωνώ απόλυτα με το προηγούμενο σχόλιο του 935 blog. Θα ήταν ό,τι καλύτερο. Ο τόπος μας χρειάζεται εργάτες και κυρίως ανεξάρτητες φωνές.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΟΓΟΘΕΤΗΣ, ΑΙΡΕΤΟΣ ΠΥΣΠΕ Β΄ΑΘΗΝΑΣ είπε...

Συνέχεια σto προηγούμενο σχόλιό μου.
Για τους αναγνώστες του Blog.
Όσοι από εσάς μεταφερθείτε στο ιστολόγιό μου θα διαπιστώσετε ότι έχει το ίδιο φόντο.
Για να μην δημιουργούνται παρεξηγήσεις οφείλω να … απολογηθώ.
Παρακολουθώ την ωραία πολιτική διαδρομή του Πέτρου εδώ και είκοσι πέντε χρόνια.
Τον αγαπώ και τον θαυμάζω.
Για τις ιδέες του, την εντιμότητά του, την εργατικότητά του και κυρίως για το πολιτικό του θάρρος.
Δε κρύβω ότι επηρεάζει τη σκέψη μου. Πολλές φορές τον αντιγράφω κιόλας. Ακόμα και στις αισθητικές του προτιμήσεις.
Όπως έκανα και στην προκειμένη περίπτωση.
Ο Πέτρος το ξέρει.
Απλά ήθελα να το εξομολογηθώ και σε σας.